Gaziantep gerçekleştirdiği dev adımlarla, Cumhuriyet Tarihinin ilk yıllarından bu güne düzenli ve hızlı büyüyen,kendi öz kaynaklarıyla bölgede cazibe merkezi haline gelmiştir.Ekonomik yönden çevresinde bulunan 20 ili etkisi altında bulunduran Gaziantep,Sanayi ve İmalatta gelişmiş bir durumdadır.Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Ekonomik bir merkez durumunda olan Gaziantep'te özellikle İmalat Sanayi gelişmiş ve Türkiye'de önemli bir üretim merkezi haline gelmiştir.
Gaziantep'te üretimle birlikte toptan Ticaretin ağırlığını oluşturan kesimler içerisinde ise Gıda,Tekstil,Kimya ve Makine imalatı gibi sektörler önemli bir yer işgal etmektedir. Gaziantep'in Sanayi yapısını 3 Kategoride incelemek mümkündür.
a) Evlerde yapılan İmalat ; Bu İmalat türü öncelikle hane halkının kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yaptığı bir üretimdir.Ancak köylerde yapılan İpekli ve Pamuklu dokumalar ile çadır ..vs. yapımında kullanılan keçe,kilim gibi imalatlar piyasada bulunabilmektedir.Gaziantep'in yerel bir ürünü olan Fıstığın kabuklarını çıkartılması ve iç haline getirilmesi işi de yine evlerde yapılan bir imalat türüdür.Tekstil Sanayisinin bir kısım işleri de (bobin sarma,masure ..vb.) Yine evlerde fason olarak yapılmaktadır.
b) Atölye tipi İmalat ; Bu tür imalat artık en üst düzeye gelmiş durumdadır.Varlığını kayda değer biçimde hissettiren e ağır Sanayiye geçiş için büyük bilgi ve beceri birikimini bünyesinde sağlamış olan bu imalat türüne torna–tesfiye Atölyeleri,demir ve Profilcileri, Bakırcıları, dökümcüleri,kasacıları,kaportacıları,oto tamirhanelerini, dingil ve karoser imalatçılarını ve çeşitli makine imalatçılarını örnek alarak verebiliriz. Daha öncede belirttiğimiz gibi bölgede hakim olan imalat türü atölye tipi imalattır. Yapılan üretimin %80'i il sınırları dışında tüketilmektedir.
c) Fabrika ve Modern İmalat Tipi : Son yıllarda olağan üstü bir çaba sarf edilerek Atölye tipi imalat alanından Fabrika Tipi İmalata geçişin başarıldığı bazı Sanayi dalları bu gurubu teşkil ettirmiştir.Ayrıca bölgede bolca yetişen ve ihracaata verilen tarımsal ürünleri Sanayi Mamulü niteliğine dönüştürülmesi işlemleri de bu bölümde yer almaktadır.Bilhassa Birleşmiş Milletler Teşkilatının desteği ile kurulan KÜSGET – Küçük Sanayiyi Geliştirme Teşkilatı'nın kurulması ve bu bölgeye 50 Adet Fabrika binasının inşa edilmesi Metal Sanayi iş kolunda büyük bir ilerleme sağlamış, yine 70'li yıllarda kurulan Organize Sanayi Bölgesi'de çok Çeşitli İmalat türlerini bünyesinde toplayarak Gaziantep'in Sanayi görünüşünü büyük çapta değiştirmiştir.
SEKTÖREL YAPI
Gaziantep İmalat Sanayi, 2002 yılı itibariyle Sektörel bazda toplam kapasite miktarları aşağıda belirtilmiştir.
1- Tekstil Sanayi; Gaziantep imalat sanayi içerisinde Tekstil Sanayi %83'lük payla 1. sırada yer almaktadır. Genellikle tekstil hammadde ve yarı mamul üretimi şeklinde yoğunlaşan yapısı ile sanayi potansiyelinin, Dokuma, giyim eşyası ve konfeksiyon üretimi açısından parlak bir geleceği bulunmaktadır.
Tekstil Sektörü |
Toplam Kapasite* |
Akrilik Halı İpliği (Ton) |
37.296 |
Akrilik Triko İpliği (Ton) |
36.436 |
Battaniye (M2) |
1.957.635 |
BCF İplik (Ton) |
39.541 |
Bobin Boyama (Ton) |
16.268 |
Brode İşleme (M) |
3.464.100 |
Çiğit (Ton) |
7.115 |
Çile Boyama (Ton) |
8.782 |
Duvar Halısı (Adet) |
1.800.000 |
Eldiven (Çift) |
3.172.090 |
Elyaf Boyama (Ton) |
40.686 |
Empirme Baskı (M) |
264.000 |
Fantezi İplik (Ton) |
20.699 |
Kipür (M) |
129.600 |
Havlu (M2) |
625.530 |
İç Giyim (Adet) |
1.094.400 |
İplik Bükümü Pamuk (Ton) |
8.658 |
Kapitone (M) |
260.400 |
Kumaş Boyama (Tan) |
5.331 |
Makine Halısı (M2) |
44.222.164 |
Muhtelif Dış Giyim (Adet) |
356.515 |
Ev Tekstili (Adet) |
1.469.053 |
Triko Örgü (Ton) |
1430 |
Nakış İşleme (Takım) |
642.153 |
O.E.Pamuk İpliği (Ton) |
27.574 |
Pamuk (Ton) |
4.572 |
Penye Örgü (Ton) |
7.044 |
Penye Tişört (Adet) |
236.880 |
Perdelik Güneşlik ve Astarlık Kumaş (Ton) |
854.255 |
PP Çuval (Ton) |
21.298 |
PP Elyaf (Ton) |
5.742 |
PP İplik (Ton) |
18.642 |
PP Lamineli Çuval (Ton) |
9.127 |
Ring Pamuk İpliği (Ton) |
14.548 |
Seccade (Adet) |
3.630 |
Suni Deri (Ton) |
11.452 |
Terlik Şeriti İmalatı (M) |
820.800 |
Tow-Tops Boyama (Ton) |
13.715 |
Okul Çant.,Valiz Ve Bavul İmalatı (Adet) |
105.300 |
Çadır Branda İmalatı |
8.164.800 |
Kumaş Baskı (M) |
46.080.000 |
Çorap (Düzine) |
691.800 |
Penye Konfeksiyon Ürünleri (Kg) |
665 |
Diğer Ürünler (Ton) |
23.588 |
2- Gıda Sanayi; Gaziantep imalat sanayi içerisinde %6'lık pay ile yer alan Gıda Sanayi işyeri sayısı açısından Türkiye içerisindeki %4'lük bir pay ile 3. sırada bulunmaktadır. Gıda sanayisi içerisinde makarna üretimi Türkiye ihtiyacının %60'ını, mercimek üretimi %70'ini, Un, İrmik üretimi %60'ını karşılamaktadır.
Gıda Sektörü |
Toplam Kapasite* |
Aşurelik Buğday(Ton) |
27.101 |
Ayçiçek Yağı İmalatı (Ton) |
38.372 |
Bonkalite (Ton) |
86.899 |
Bulgur (Ton) |
25.750 |
Çerez (Kg) |
754.880 |
Ciklet (Ton) |
9.767 |
Çukulata Ve Ürünleri (Ton) |
17.205 |
Rakı İmalatı (Lt) |
4.738.500 |
Fıstık İşleme (Ton) |
20.548 |
Gofret (Ton) |
23.244 |
Ham Yağ (Ton) |
5.445 |
Hazır Yemek (Porsiyon) |
4.227.650 |
İrmik (Ton) |
256.442 |
İrmik Unu (Ton) |
19.020 |
Yem (Ton) |
540.120 |
Kepek (Ton) |
563.604 |
Kırmızı Mercimek (Ton) |
17.717 |
Kraker (Kg) |
2.387.200 |
Kuruyemiş (Ton) |
7.221 |
Bağırsak Asorti (Bandil) |
144.000 |
Şeker (Ton) |
3.010 |
Küspe (Ton) |
54.000 |
Lokum (Kg) |
1.728.000 |
Makarna (Ton) (1 Günlük) |
180.610 |
Mercimek (Ton) |
119.536 |
Mercimek Unu (Ton) |
11.850 |
Meşrubat İmalatı (Lt) |
40.716.000 |
Mısır Gevreği (Kg) |
783.750 |
Bisküvi (Ton) |
34.438 |
Pamuk Yağı İmalatı (Ton) |
12.038 |
Rafine Yağı (Ton) |
201.567 |
Soya Yağı İmalatı (Ton) |
17.084 |
Tavuk Kesimi (Adet) |
401.280 |
Toz Meşrubat (Kg) |
8.251.152 |
Un İmalatı (Ton) (24saat/Gün) |
721.134 |
Diğer (Ton) |
51.259 |
3- Kimya–Plastik Sanayi; Gaziantep imalat sanayi içerisinde kimya- plastik sektörü %4'lük bir paya sahip olup, Türkiye imalat sanayi içerisindeki yeri bakımından önemli bir potansiyel arz ettiği görülmektedir.
Kimya-Plastik Sektörü |
Toplam Kapasite* |
Alkit (Ton) |
7.648 |
Çamaşır Suyu (Ton) |
9.800 |
Dop Yağı (Ton) |
8.004 |
Harman Yağı (Ton) |
11.539 |
İnşaat Boyaları (Ton) |
10.767 |
Motor Yağı (Ton) |
12.033 |
Plastifiyanlar (Ton) |
55.000 |
Sabun (Ton) |
26.851 |
Sıvı Deterjan (Ton) |
9.658 |
Tekstil Boyaları (Ton) |
10.595 |
Tiner (Ton) |
9.423 |
Vernik (Ton) |
8.308 |
Kolonya İmalatı (Ton) |
40.800 |
Pvc Kapı, Pencere Profili (Ton) |
19.338 |
Pvc Ayakkabı, Terlik (Ton) |
10.067 |
PE Film (Ton) |
22.741 |
PE Poşet (Ton) |
737.024 |
PE Sera Örtüsü (Ton) |
51.332 |
PU Ayakkabı Terlik (Ton) |
10.070 |
Diğer Ürünler (Ton) |
17.187 |
4- Metal ve Makine Sanayi; Gaziantep imalat sanayi içerisinde metal ve makine sektörü %1'lik paya sahip olup, gıda, tekstil ve plastik sanayisine dayalı olarak gelişmiştir.
Metal Ve Makine Sanayi |
Toplam Kapasite* |
Ağaç Vidası (Adet) |
144.000.000 |
Akümülatör (Adet) |
60.000 |
Boru (Metal Profil) (Ton) |
51.900 |
Çakmak İmalatı (Adet) |
18.795.771 |
Motor Yenileme (Adet) |
6.400 |
Teneke Kutu....Vb (Ton) |
10.399 |
Diğer (Ton) |
19.924 |
5- Otomotiv Yan Sanayi; Gaziantep ticaret ve sanayisine paralel olarak gelişen sanayi dallarından biri olan otomotiv yan sanayi, Gaziantep'ten geçen uluslar arası taşıt araçlarının tamirat, bakım, onarım ve yenileme işlemlerinin yapılabilmesi bakımından geleceği parlaktır.
Otomotiv Yan Sanayi |
Toplam Kapasite* |
Oto Montaj Ve Yedek Parçaları (Ton) |
714 |
Oto Yedek Parça (Kg) |
1.751.451 |
Oto Yedek Parça (İş Makineleri) (Kg) |
151.000 |
Kampana Ve Porya (Ton) |
864 |
6- İnşaat Yan Sanayi; Yarattığı istihdam potansiyeli açısından çevre İllerden gelen göç ve nüfus artışı hızı dolayısıyla hızla gelişen Gaziantep'te konut ihtiyacına paralel olarak %4'lük kısımla inşaat yan sanayisi gelişmiş durumdadır.
İnşaat Yan Sanayi |
Toplam Kapasite* |
Çift Cam İmalatı (M2) |
186.840 |
Gaz Beton İmalatı (M3) |
77.967 |
Hazır Beton (Ton) |
418.314 |
Mermer İşleme (M2) |
270.716 |
Cam Ve Ayna (M2) |
208.320 |
PVC Doğrama (M2) |
26.000 |
Çimento (Ton) |
1.364.700 |
7- Orman, Ağaç ve Kağıt Ürünleri Sanayi; Küçük ve orta ölçekli sanayi işletmeleri şeklinde yapılanmış olan bu sektör, çoğunlukla Küçük Sanayi Sitesi içerisinde faaliyet göstermektedir.
Orman, Ağaç ve Kağıt Ürünleri Sanayi |
Toplam Kapasite* |
Büro Mobilyası (Takım) |
11.640 |
Ev Mobilyası (Takım) |
26.460 |
Kereste (M3) |
5.925 |
Pres Kapı (M2) |
67.200 |
Gazete, Kağıt Baskı (M2) |
86.710.932 |
Halı Desen Kartonu Delimi (Adet) |
32.148.000 |
Karton Masura (Ton) |
11.275 |
Karton, Kağıt Ambalaj Basımı (M2) |
14.289.588 |
Oluklu Mukavvadan Koli-Kutu (Ton) |
26.724 |
Renkli Tab İşlemi (M2) |
241.948 |
8- Elektronik Sektörü; Gelişen sanayi sektörlerine paralel olarak elektronik yan sanayisinin gelişimi yolunda önemli adımlar atılmaktadır.
Elektronik Sektörü |
Toplam Kapasite* |
Elektrik Enerjisi Üretimi (Kwh) |
676.173.600 |
Kartuş Bobin İmalatı (Ton) |
381 |
Plastik Kablo İletim Boruları (Ton) |
804 |
T.V.Montajı (Adet) |
129.260 |
Elektrik,Telefon Kablosu İmalatı (Ton) |
410 |
Telefon Ahize Kordonu İmalatı (Adet) |
672.000 |
(*) Bu rakamlar günlük 8 saat, yıllık 300 iş günü çalışma prensibine göre hesaplanmıştır.Asıl imalat değerleri için 3 katını alınız.
9- Deri ve İşlenmiş Deri Sanayi; Bölgenin canlı hayvan ihracat merkezi konumunda olan Gaziantep'te dericilik, basit işleme yöntemleri ile toplanılarak, İzmir, İstanbul gibi deri işleme merkezlerine sevkıyatı yapılmak suretiyle gelişme yolundadır. Mevcut deri ise, küçük atölye şeklinde kurulan ayakkabı imalathanelerinde üretilerek Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi başta olmak üzere çevre illerin ayakkabı ihtiyacını karşılamaktadır.
Deri Ve İşlenmiş Deri Mamulleri |
Toplam Kapasite |
Suni Deri (M2) |
4.250.000 |
Bandil Bağırsak İşleme (Adet) |
1.000.000 |
Kundura İmalatı (Adet) |
4.482.000 |
TİCARET YAPISI
Gaziantep yıllardan beri kendi öz kaynaklarını harekete geçirerek , tamamen kendi insanının zekası ve teşebbüsçü oluşu sayesinde, devletten çok az yardım alarak , Güneydoğu ve Doğuda bir model kent, Türkiye'de ise gerek genel büyüklük gerekse sanayi kapasitesi bakımından sayılı bir il olmuştur.
Bölge insanının atılımcı gücü birçok gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. BaşlangıçtaAile şirketi olarak yola çıkan kuruluşlar zamanla büyümüş ve dev holdingler meydana getirmişlerdir.Şu anda Türkiye'de sayılı kuruluşlar ve şirketler arasında Gaziantep firmaları da bulunmaktadır.Bu günkü seviyesine kendi öz gücüyle gelen , ender bir kent olan Gaziantep'in bunda sonraki asıl hedefi pazarlardır.Gaziantep'ten gerçekleşen ihracaatın bugün önemli bir kısmı Ortadoğu ve Avrupa ülkelerine yapılmaktadır. |